روميها به دادن مبلغى كه معادل يك ميليون و هفتصد و پنجاه هزار ليره بود صلح را خريدند ، هرچند اين مبلغ ظاهرا بعنوان هديه و تعارف داده شد و هرچند بعضى ايالات تابعهء پارت به تصرف روميان باقيماند ليكن طومار جنگهاى طولانى بين دو دولت به مظفريت پارت خاتمه يافت . انقراض دولت پارت 226 ميلادى اردوان در اينوقت به اوج عظمت و اقتدار خود باقى بود و گمان نميرفت كه خاندان او نزديك بانقراض است . اما در حدود دويست و بيست ميلادى ارتاگزرسيس كه نزد هم‌ميهنانش باسم اردشير معروفست و پادشاه دست‌نشاندهء پارس بود پرچم خودسرى و طغيان برافراشته پس از سه جنگ بزرگ عاقبت اردوان را در صحراى هرمز واقع در چند ميلى شرق اهواز كاملا شكست داده و بقتل رسانيد . اگرچه بعد از مرگش ارتاواسدس بجاى وى نشست و مسكوكاتى هم باسم او موجود است و احتمال دارد كه اين مرد پسر او بوده ليكن سلطنت سلسلهء پارت در جنگ تاريخى هرمز بانتها رسيد . ارتباط چين و ايران 25 - 220 در فصل 29 شرحى بطور اختصار از روابط نخستين بين چين و ايران مذكور داشته‌ايم و مطلبى كه در اينجا لازم است آن را به نظر خوانندگان برسانيم اينست كه تقريبا پس از گذشتن يك قرن از آن تاريخ باز سفارتى از چين « به مغرب » فرستاده شده است و از گذارشهائى كه در تاريخ هان اخير داده شده چنين برميآيد كه روم يا بعبارت روشن‌ترى متصرفات مشرقى روم مورد علاقهء دولت چين واقع شده در سال 97 ميلادى پن‌چائو « 1 » سردار معروف چين يكى از افسران خود را قان‌ينيگ « 2 » بپارت و روم روانه نمود ، اينمرد كه شخص لايقى بود از راه هيكاتم پيلس ( شهر صد دروازه ) و همدان ببابل مسافرت كرده است و علاوه در نظر

--> ( 1 ) - در اوقات توقف كاشغر به من اطلاع دادند كه يادگارى از پن‌چائو ( PanChao ) در آنجا هنوز باقى مىباشد و بقراريكه نقل ميكردند شهر مزبور در يكموقع محاصره شده و پادگان‌هاى آن از رودخانه محروم و دچار بىآبى گرديدند . در اين هنگام پن‌چائو از حضرت موسى تقليد نموده زمين را كند و چشمهء آبى جارى گرديد كه آن هنوز معروف به « چشمهء پن‌چائو » مىباشد ( مؤلف ) . ( 2 ) - kanying .